Wniosek o ukaranie bez przeprowadzania rozprawy

Stosownie do postanowień art. 58 § 1 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, oskarżyciel publiczny może, za zgodą obwinionego, przesłuchanego uprzednio w toku czynności wyjaśniających w trybie art. 54 § 6, umieścić we wniosku o ukaranie wniosek o skazanie obwinionego za zarzucany mu czyn bez przeprowadzania rozprawy i wymierzenie mu określonej kary lub środka karnego albo odstąpienie od wymierzenia kary lub środka karnego.
§ 2. Wniosek o skazanie, o którym mowa w § 1, jest możliwy tylko wówczas, gdy w świetle zebranych dowodów wyjaśnienia obwinionego oraz okoliczności popełnienia wykroczenia nie budzą wątpliwości, a cele postępowania zostaną osiągnięte mimo nieprzeprowadzenia rozprawy.
§ 3. Obwiniony, jeżeli nie dotyczy go wniosek o skazanie, może po wezwaniu na rozprawę lub zawiadomieniu o jej terminie wystąpić z wnioskiem o skazanie
w określony sposób bez przeprowadzania rozprawy.
Jak wynika z powyższego, wniosek oskarżyciela publicznego o skazanie obwinionego bez rozprawy powinien być zawarty we wniosku o ukaranie. Oczywiście wniosek taki nie może ograniczać się do samego stwierdzenia, że wnosi się o ukaranie bez rozprawy. Tym samym powinien on wskazywać:
– karę i sposób jej wymierzenia lub
– środek karny i sposób jego wymierzenia, lub
– karę i środek karny łącznie, lub
– tylko karę z odstąpieniem od orzekania środka karnego.
Oznacza to w praktyce, że omawiany wniosek nie może zawierać rezygnacji z zastosowania przejawów reakcji karnej.
Wniosek, o którym mowa w art. 58, dotyczy wyłącznie obwinionego przesłuchanego w toku czynności wyjaśniających. Jeśli zatem w toku tych czynności odstąpiono od przesłuchania obwinionego, wniosek taki będzie prawnie bezskuteczny. Przesłuchany powinien przyznać się do winy, a zebrane dowody potwierdzać jego sprawstwo i winę.
Istotą skazania bez rozprawy jest osiągnięcie celu postępowania. Skazanie takie musi zatem uwzględniać te wszystkie elementy, które zaistniałyby w przypadku przeprowadzenia rozprawy. Wśród tych elementów jest też ogólnie pojęty interes pokrzywdzonego (w tym wypadku PZW). Nie należy zatem „bać się” omawianego wniosku w kontekście np. niższej nawiązki, gdyż sytuacja taka nie ma prawa mieć miejsca, jeśli pokrzywdzony aktywnie uczestniczy we wszystkich etapach postępowania.
Kolejnym warunkiem dopuszczalności zastosowania instytucji wniosku o skazanie bez rozprawy jest zgoda obwinionego. Może ona być wyrażona zarówno ustnie (do protokołu przesłuchania), jak i na piśmie. Ważne jest natomiast, aby była ona wyraźna.
W § 3 przewidziano możliwość wystąpienia z wnioskiem przez samego obwinionego, o ile nie uczynił tego oskarżyciel publiczny. Wniosek taki musi zawierać sposób takiego skazania, a więc rodzaj i rozmiar kary lub środka karnego itp.
 
Dobrowolne poddanie się karze

Dobrowolne poddanie się karze jest instytucją określoną w art. 387 kodeksu postępowania karnego, której celem jest przede wszystkim skrócenie postępowania przed sądem, bez naruszania praw oskarżonego i pokrzywdzonego. Polega ono na złożeniu przez oskarżonego oświadczenia, iż chce on, aby sąd wydał wyrok skazujący i wymierzył mu określoną karę bądź środek karny, bez przeprowadzania postępowania dowodowego.
Wniosek o dobrowolne poddanie się karze składa oskarżony bądź działający w jego imieniu obrońca. Musi on zostać złożony w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, przed zakończeniem składania wyjaśnień przez oskarżonego. Jeżeli w sprawie występuje kilku oskarżonych, wniosek musi być złożony przed zakończeniem przesłuchania pierwszego z nich i to niezależnie od tego, którego z nich ma on dotyczyć. Z omawianym wnioskiem można wystąpić również przed rozpoczęciem rozprawy, na etapie postępowania przygotowawczego.
Pozostaje opisanie warunków, jakie muszą zostać spełnione, aby wniosek o dobrowolne poddanie się karze został uwzględniony. Są to:
1. Czyn zarzucany oskarżonemu stanowi występek, a nie zbrodnię. Występkiem jest czyn zabroniony zagrożony grzywną powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc, zaś zbrodnią czyn zagrożony karą pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 3 lat. Przypadki kłusownictwa będą więc co do zasady występkami.
2. Okoliczności popełnienia przestępstwa nie budzą wątpliwości. Oskarżony przyznał się do popełnienia czynu i do winy, a okoliczności te znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym.
3. Prokurator nie sprzeciwia się wnioskowi.
4. Pokrzywdzony należycie poinformowany o złożeniu bądź możliwości złożenia wniosku, nie sprzeciwia się wnioskowi.  
5. Cele postępowania karnego, pomimo nieprzeprowadzenia rozprawy, zostaną osiągnięte.
6. Termin złożenia wniosku, o czym mowa wyżej.
W przypadku nieuwzględnienia wniosku, tj. gdy ww. warunki nie zostaną spełnione, rozprawa prowadzona jest na zasadach ogólnych. Wypada także dodać, że jeśli nawet wniosek zostanie zaaprobowany przez sąd, przy braku sprzeciwu prokuratora i pokrzywdzonego, to każda ze stron postępowania może wnieść środek odwoławczy od takiego rozstrzygnięcia, podnosząc w nim zarzut rażącej niewspółmierności kary.